Sztuka Sepiku - c.d. Drukuj
Wpisany przez Ks. Jan Rykała SAC   
wtorek, 20 września 2005 22:16

CiekawostkiORNAMENTY
Podczas codziennych zajęć ludzie znad Sepiku zwykle nie ozdabiają swoich ciał, ewentualnie to tylko w niewielkim zakresie. Podczas uroczystości, rytuałów przyozdabiają swoje ciało wieloma ozdobami, jak: przygotowanymi z wielkim kunsztem nakryciami głowy, naszyjnikami, paskami, wstążkami na przedramieniu i nogach, spódnicami, w rękach trzymają różne przedmioty.

Podczas niektórych ceremonii ubiór tancerza pokrywa go całkowicie, czyniąc podobnym do ptaka.

W codziennej pracy kobiety zamieszkujące rejon Sepiku używają narzędzi oraz przyborów kuchennych ze specjalnymi wzorami. Nawet podczas snu człowiek może składać swoja głowę na malowanej czy rzeźbionej "poduszce" mającej kształt zwierzęcia, ptaka czy formę ludzką.

W każdym domu mężczyzn ...

... znajduje się krzesło z wyrzeźbioną po jednej stronie postacią człowieka. Pełni ono rolę podobną do mównicy. Osoba, która chce przemawiać podchodzi do tego krzesła i uderza w nie liśćmi. W ten sam sposób akcentuje ważniejsze punkty swojej przemowy. Takie siedzenia są charakterystyczne dla tzw. ludzi "Lotmul" żyjących na północ od Sepiku.

W domach wioskowych są też rzeźbione taborety, ale najczęściej ludzie siadają na ziemi lub na matach czy kawałkach kory.

Powszechnym obyczajem w Papui Nowej Gwinei jest żucie orzecha, zwanego

buaiem. Często ofiarowanie buaiu jest gestem, znakiem przyjaźni, okazanej nieznajomemu. Buai jest żuty z liśćmi (kwiatami) rośliny zwanej dakha oraz proszkiem wapiennym (kamban), uzyskanym ze startych wypalonych muszli. Każdy mężczyzna w małej plecionej torebce lub płytkiej tykwie (obecnie woreczek foliowy lub naczynie plastikowe) nosi swój własny zapas kambanu. Do nabierania używa długiej i cienkiej łopatki, na której (podobnie jak na zatyczce tykwy) były wygrawerowane wzory abstrakcyjne lub figury.

Zdobiono także broń, szczególnie w czasach walk klanowo-plemiennych czy wypraw, których celem było zdobycie głów wrogów. Broni używano też do polowań na dzikie świnie, torbacze oraz ptaki, spośród których szczególnie ceniono kazuara - dużego ptaka, który porusza się po ziemi. Ich mięso uzupełniało brak białka zwierzęcego w codziennej diecie. Toteż każdy mężczyzna miał przy sobie różne rodzaje broni (dzida, maczeta, siekiera itp.). W czasie wojennym mężczyźni używali w celu obrony przed dzidami lub strzałami przeciwników tarcz małych i lekkich, którymi łatwo było poruszać według potrzeb, lub dużych i ciężkich, które stawiało się przed wojownikiem na ziemi lub nawet na przodzie kanu.

Zakończenia strzał i dzid (głowy) były różnorodne: bardzo mocno zaostrzone, kolczaste, udekorowane lub bez kolców i bez dekoracji, zależnie od przeznaczenia. Dla większej celności wyrabiane były dekorowane uchwyty na dzidach w formie ptaków czy zwierząt.

Prostsze narzędzia pracy czy do walki robiono z kości i z muszli. Z długich kości kazuara wykonywano wspaniałe sztylety lub noże. Czasami robionono je nawet z kości ludzkich. Kły dzików i siekacze szczurów były używane jako skrobaczki lub narzędzia do grawerowania.

Czasami dekorowano także proste narzędzia kamienne, takie jak np. zaostrzone kamienie czy kije, służące do poruszania ziemi, szczególnie kije służące do uprawiania
yamu (rodzaju ziemniaka).

INSTRUMENTY MUZYCZNE
Papuaskie instrumenty muzyczne to przede wszystkim różne rodzaje instrumentów perkusyjnych (bębenki) oraz dmuchanych (głównie flety), które są używane przy ceremonialnych tańcach.

Kobietom nie wolno grać na niektórych instrumentach (flety, bęben wodny, garamut). Instrumenty są gromadzone w domach mężczyzn, więc kobietom zabronione jest ich dotykanie, a nawet oglądanie.

Wyróżnia się następujące rodzaje bębnów:
- duży bęben (garamut)
- ręczny bęben (kundu)
- wodny bęben.
Spośród instrumentów dmuchanych używane są:
- gwizdki gliniane
- gwizdki bambusowe
- trąbki drzewne
- flety (po wykonaniu celebruje się ich "narodziny").

Tłum z ang. Ks. Jan Rykała SAC